Maluliyet Oranı / Maluliyet Raporu

Ağustos 10, 2021 1 Yazar: admin

Arapça bir kelime olan “maluliyet”in anlamı “sakatlık” olsa da maluliyet oranı veya maluliyet raporu kavramlarında tam olarak sakatlık ifade edilmemektedir.

Maluliyet ile “meslekte kazanma gücü kaybı”na işaret edilir. Yani kişinin mesleğini icra etmesi için gereken tüm vücut gücünden bir miktar kayba uğraması söz konusudur. Maluliyet oranı ile “meslekte kazanma gücü kaybı oranı” ifade edilir.

Dünya Sağlık Örgütü, psikolojik, fizyolojik veya anatomik bütünlüğün bozulması, fonksiyon kaybı veya azalmasını vücutta eksilme olarak tanımlamış, bu eksikliğin uzaması sonucu kişinin kabul edilen sınırlar içindeki hareketleri yapamamasını maluliyet olarak tanımlamıştır. Herhangi bir kaza (trafik, iş, ev kazaları vs) sonrası yaralanan ve tedavisi için gerekli süreyi tamamlayan kişilerde tüm tedavilere rağmen kalıcı olan bazı sekel durumlar söz konusu olabilmektedir. Halk arasında sakatlık, özürlülük, engellilik gibi farklı terimler kullanılmaktadır.

Tüm terimler aynı şeyi ifade etmek için kullanılsa da adli tıbbi uygulamada (mesleki faaliyet içerisinde) birbirinden farklı kavramlardır. Hesaplamada hangi yönetmeliğin, hangi cetvelinin kullanıldığına bağlı olarak ortaya çıkan sonucun ismi değişmektedir:

* Maluliyet Oranı: 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” ekli cetvellerine göre hesaplanan orandır.

* Özürlülük Derecesi: 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” ekli cetvellerine göre hesaplanan orandır.

* Engellilik Derecesi: 20.02.2019 tarih ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik” ekli cetvellerine göre hesaplanan orandır.

NOT: “Malulen Emeklilik” kararı verilirken yararlanılan yönetmelik ise “Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği” olup 03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. “Maluliyet oranı” hesaplaması için kullanılmamaktadır. Tamamen malulen emekliliğe götüren ağır hastalık durumları ile ilgilidir.

Maluliyet Oranı Hesaplanırken Hangi Yönetmelik, Hangi Cetvel Kullanılır?

Bu sorunun cevabı kazanın türüne ve zamanına bağlı olarak değişmektedir. Şöyle ki:

– İş kazasına bağlı gelişen maluliyet oranının hesaplanması için mutlak şart ileÇalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği = ÇGMKGKO” kullanılmaktadır. 11.10.2008 tarihinden önceki iş kazaları için benzer bir yönetmelik olan “Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü = SSIT kullanılmaktaydı. ÇGMKGKO yayınlanınca SSIT yürürlükten kalktı.

– Trafik kazasına bağlı gelişen maluliyet oranının hesaplanması işinde ise durum biraz karışık:

** 01.06.2015 tarihine kadar meydana gelen tüm trafik kazalarında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ve ekli cetvellerinden yararlanılmaktaydı. Ancak 14 Mayıs 2015 tarih ve 29355 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları” ile trafik kazalarına bağlı sakatlık oranının “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre hesaplanması kararlaştırılmış ve kanun 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle adli tıbbi uygulama içerisinde maluliyet hesabı yaparken 01.06.2015 tarihi bir milad olmuştur.

** 01.06.2015 tarihinden sonraki trafik kazaları için kısa adıyla özürlülük cetveli kullanılırken 20.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren “Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik” ile özürlülük cetveli rafa kalkmıştır. Çünkü söz konusu yönetmelik, bir önceki yönetmeliğin işlevinin son bulduğuna karar vermiştir. Yani 20.02.2019 tarihinden sonra meydana gelen trafik kazasına bağlı maluliyet oranı hesaplanırken engellilik cetveli kullanılmaktadır.

ANCAK bu durum çok uzun sürmemiştir çünkü Anayasa Mahkemesi, 2019/40 Esas 2020/40 Karar sayılı kararıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın 90. maddesinde yer alan “genel şartlar” ibaresinin anayasaya aykırı olduğundan bahisle iptaline karar vermiştir. Bu karar ile birlikte özürlülük cetveli ve engellilik cetvelinin trafik kazasına bağlı maluliyet oranı hesaplamasında uygulama olanağı kalmamıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı ile birlikte, daha önce özürlülük veya engellilik oranı hesaplatarak tazminat hükmüne giden binlerce mahkeme, dosyaları tekrar adli tıp uzman hekimlerine göndererek “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde “maluliyet oranı” hesaplanmasını talep etmiştir. Yasama ve Yargı sürecinde yaşanan bu ikilem nedeniyle çok büyük bir maddi yük de beraberinde gelmiştir. Adli tıp bilirkişiliği yapan kurum ve kişilere de gereğinden fazla iş yüküne sebep olmuştur.

Sigorta Tahkim Komisyonu‘nda görev yapan ve maalesef Anayasa Mahkemesi‘nin kararından haberdar olmayan bazı hakemler, adli tıp uzmanlarından halen “engellilik cetveline göre maluliyet oranı” veya “özürlülük cetveline göre maluliyet oranı” hesabı istemektedir. Bu çerçevede sonuca bağlanan tüm dosyaların ileride tekrar açılması ve yeniden “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” hükümlerine göre “maluliyet oranı hesabı” yapılarak ikinci kez sonuçlandırılması gerekecektir.

Pratikte Hangi Yönetmelik / Cetvel “Maluliyet Hesabı” için daha uygun?

Bu yazının konusu olan hiçbir yönetmeliğin veya cetvelin bir diğerine üstünlüğü söz konusu değildir. Engellilik Cetveli, Özürlülük Cetveli’nin bir miktar revize edilmiş halidir. %99 oranında aynı oldukları söylenebilir. Esasen bu yönetmelikler hastanelerde çok sık ve her gün kullanılmaktadır. “Sağlık Kurulu Raporu” ismiyle bilinen raporlar, bu yönetmelik ve cetvellere göre düzenlenmektedir.

11.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olan “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” diğerlerinden çok farklıdır. Bu yönetmeliğe göre hesaplama yapılırken diğerlerinde olmayan bazı parametreler de maluliyet oranını ciddi miktarda etkilemektedir:

– Kişinin mesleği / meslek grup numarası (Yönetmelik ekinde bulunan B cetvelinde listelenmiştir)

– Kişinin yaşı (genç olmak maluliyet oranının düşük çıkmasına neden olmaktadır)

Bu parametrelerin hesaplamada önemli olduğunu bilen bazı avukatlar, itiraz ederek müvekkillerinin maluliyet oranının yeniden hesaplanmasını isteyebilmektedir. Ancak meslek grup numarasının değişmesi maluliyet oranını arttırabildiği gibi düşüredebilmektedir.

Herkese iyi okumalar, adaletli davalar dilerim…